کمونیسم

کمونیسم (communism)؛ در فرضیههای کارل مارکس و انگلس، کمونیسم جامعهای است به اصطلاح بیطبقه با مالکیّت واحد همگانی مردم بر وسایل تولید، برابری کامل اجتماعی همهی اعضای جامعه. کمونیسم از ریشهی لاتین(commons) به معنی اشتراک گرفته شده است.

کمونیسم از قدیمی ترین مکاتب سیاسی دنیا است در سال ۱۸۴۸ «کارل مارکس» و «فردریک انگلس» در آلمان در سال ۱۸۴۸ با انتشار مانیفست کمونیست حرکت تازه ای در نهضت کمونیسم جهانی به وجود آوردند. از نظر فلسفی و اقتصادی کمونیسم و سوسیالیسم دارای ریشهی واحدی هستند و هر دو بر مالکیّت عمومی وسائل تولید تکیه می کنند، با این تفاوت که کمونیسم مرحلهی پیشرفت یا مرحلهی نهایی سوسیالیسم به شمارمی آید.

مارکس در آثار مختلف خود از «مانیفست کمونیست» گرفته تا کتاب «کاپیتال»، تاریخ تحوّلات جهان را بر مبنای ماتریالیسم تاریخی، یا فلسفهی مادّی دیالکتیکی بیان می کند. مارکس تکامل وسایل تولید و نحوهی تملّک و بهره برداری از این وسایل را زیر بنای تحوّلات اجتماعی می داند و تاریخ بشر را به صورت تاریخ جنگهای طبقاتی و منازعه بین ظالم و مظلوم و استثمار کننده و استثمار شونده بررسی و تجزیه و تحلیل می نماید.

از نظر مارکس دوره های تاریخی عبارتند از: ۱ـ کمون اولیه که در این جامعهی بدون طبقه هیچ گونه تملّک بر وسایل و ابزار تولیدوجود نداشته است، ۲ـ برده داری ۳ـ فئودالیه ۴ـ بورژوازی و سرمایه داری ۵ـ سوسیالیسم 6ـ کمون ثانویه.