دربارة قوّة خیال

کارقوّة خیال، تصویر دادن معانی و حقایق مدرکه است. مثلاً نفس مطالبی را از عالم مجرّداتمیگیرد و آن حقیقت را به روح میدهد و روح آن را به قلب داده و قلب آن حقایق رابه خیال میسپارد و خیال نیز آن حقایق را مبدّل به صوری میکند.

قوّةخیال گاه ذات اشیاء را مبدّل به صورتی میکند و گاه معنایی را در قوّة خیال مبدّلبه لفظی میکند که آن شخص و این لفظ را کسی غیر از صاحب این قوّة خیال نمیتواندببیند و بشنود مگر کسی که قوّة خیال او در حدّ قوّة خیال آن شخص باشد.

قوّةخیال در امور دنیوی نیز برای ادراک امور امری ضروری است چرا که حسّ پس از ادراکمحسوسات، دادههای خویش را به قوّة خیال میدهد و قوّة خیال با صورتگری خویش، دادههایقوّة خیال را برای تجزیه و ترکیب و تحلیل به قوّة عقل میسپارد، از این رو اگر قوّةخیال نبود، راه ادراک عقلی امور مسدود بود.

اینقوّه در صورتی میتواند کار خویش را به نحو احسن انجام دهد که سالم بماند و سلامتاین دستگاه در پرتو مراقبت و مواظبت و حضور است؛ یعنی هر چه انسان مراقب واردات وصادرات اعضاء و جوارح باشد، مراقب خوردنیها، گفتنیها و ... بوده و جان خویش رابه آلودگیها نیالاید، قوّة خیال انسان کار خویش را به نحو صحیحتری انجام خواهدداد. از این رو، افعالی چون طاعات و عبادات موجب قویتر شدن خیال گشته و صور راصافتر و از آشفتگیها پیراستهتر به آدمی ارائه خواهد داد و اگر اینچنین نباشد، قوّةخیال حقایق را صوری وارونه یا کاذب به انسان مینمایاند، به همین جهت گفته شده استکه هر چه مزاج انسان معتدلتر باشد قوّة خیال قویتر بوده و در ارائ قوّة صور صادقترخواهد بود.

کارقوّة خیال منحصر به عالم خواب نیست، بلکه در بیداری هم خیال میتواند فعّال باشد.هستند افرادی که تصاویر غیبی را در عالم بیداری می گیرند یعنی قوّة خیال آنهامعانی و حقایق را در عالم بیداری به صورتی برای آنها متمثّل میسازد.

قوّةخیال در انسانها متفاوت است؛ یعنی چنانکه ارواح انسانها درجات و مراتب دارند،خیالات انسانها نیز مراتب دارند.

صدورافعال انسان، در موارد متعدّدی به دادهxadهای خیالی به عنوان مبدأ افعال اشاره کردهاست. این قوّه، مبدأ ابعد در افعال عبث، گزاف، عادی، طبیعی و مزاجی است.