استناد و استدلال

✍️عقل زبان مشترکِ انسانها است و انسانها میتوانند در پرتوِ عقل تفاهم کنند. حسّ و تجربه نیز در سایهی عقل است که اعتبار و منزلت مییابد.

✍️عقل خودش منبع است و نیازی به منبع ندارد. هر انسان که مطلب عقلانی بگوید یا مطلبی بگوید که از منطقِ علمی برخوردار باشد، مقبول و معتبر است و نیازی نیست که از او دلیل یا سند بخواهیم.

✍️ما گاهی استدلال میکنیم و گاهی استناد. استدلال اتّکا به نشانهها و مبانی دارد ولی استناد ارجاعِ مطلب به مرجع و منبع دیگری است. استناد هر جا که لازم باشد، باید صورت بگیرد ولی اینگونه هم نیست که هر کس هر چه بگوید، باید سندی ارائه کند. سندگرایی اگر مطلق شود، ممکن است به ترویج تقلید و تعطیل عقل و تفکّر منجر شود.

✍️بسیاری بزرگان، حرفشان سند است. میتوان چنان سخن گفت که نیازی به سند نباشد. بعضیها فکر میکنند آدم باید سخنش علمی باشد به این معنی که مطابق روشهای تجربی و تحقیقات آکادمیک باشد. سخن علمی و آکادمیک خوب و لازم است ولی تمامِ حقیقت در این نیست.