مخالف و موافق فلسفه در عالم اسلام

مخالفین فلسفه:

موافقین فلسفه:

دلایل مخالفین فلسفه:

• فلسفه کار لغوی است.

• فلسفه علم غیرنافع است.

• فلسفه از علوم ضالّه است.

• فلسفه از غیر اهل بیت علیهم السّلام گرفته شده است.

• روایاتی از تعقّل نهی میکند.

• اصحاب ائمّه علیهم السّلام مخالف فلسفه بودند.

• فقها با اهل فلسفه میانهی خوبی نداشتند.

دلایل موافقین فلسفه:

• تعلیم و تعلّم علوم به طول کلّی مستحبّ است.

• تأمّلات عقلانی از باب وجوب مقدّمهی واجبی مثل خداشناسی، معادشناسی و پیامبرشناسی و ... واجب است.

• فلسفه در فهم عمیق، تبیین و دفاع از دین نقش دارد.

• آیات و روایاتی دعوت به تعقّل و تفکّر کردهاند.

• در برخی روایات از برخی فلاسفه تمجید شده است.

• استفاده از روش فلسفی در سیرهی معصومین علهیم السّلام رواج داشته است.

• برخی آیات و روایات از ساختار قیاسی و روش برهانی استفاده برخوردارند.

• برخی روایات مسائل و مضامین فلسفی را با روش عقلانی مطرح کرده و با رویکرد تعقّلی به آنها پاسخ دادهاند.

فلسفه از نظر فقهی:

• تأمّلات عقلانی، فلسفه ورزی و فلسفه آموزی اگر برای شناخت خدا، معاد و نبوّت و نیز فهم عمیق دین و تبیین و دفاع از آن باشد، واجب است.

• اگر فلسفه به مباحث دامنهداری بپردازد که به دلیل پیچیدگی مباحث یا عدم توانایی ادراکی دانشجو، مصداق «اتلاف عمر» یا «علم نافع» و ... تلقّی شود، در این صورت مکروه است.

• اگر نتیجهی تلاشهای فلسفی با معارف قطعی دین مغایرت داشت، فلسفه نامطلوب و مصداق علوم گمراه کننده و یادگیری آن به عنوان ثانوی حرام است.

• اگر فلسفه ورزی و فلسفهآموزی سبب گمراهی اعتقادی و لغزش در شبهات باشد و عنوان ضلالت صدق کند، آموختن و اشتغال به آن حرام است.